Liturgia w swej naturze jest zbudowana
ze znaków. Bóg bowiem działa w niej pod osłoną znaków. Jedna z definicji
liturgii mówi, iż w niej dokonuje się uświęcenie człowieka i doskonałe
uwielbienie Boga i to właśnie "pod osłoną widzialnych i skutecznych
znaków (symboli)"
Co to jest znak?
Znak (łac. signum) to osoba, czynność
lub rzecz, poprzez którą dochodzimy do poznania innej ukrytej
rzeczywistości. Znak jednocześnie ukrywa i odsłania tę rzeczywistość,
którą oznacza. Znamy wiele znaków. Mamy je na klawiaturze, widzimy
je na skrzyżowaniach (znaki drogowe), w pociągach, sami posługujemy się
systemem znaków pisząc i posługując się językiem. Większość to znaki
umówione (sztuczne) inne zaś są naturalne (widzimy dym - więc
przypuszczamy, że musi być ogień), jeszcze inne mają charakter
mieszany (symbole). Podobnie jest w liturgii. Tu także występują
znaki, różne; w zależności od tego, jakimi zmysłami je odbieramy
(akustyczne, wzrokowe, dotykowe itp.). Potocznie słowa znak używa się
zamiennie ze słowem symbol. Traktuje się je jako synonimy. A jednak znak
liturgiczny różni się od symbolu.
Co to jest symbol?
Słowo symbol wywodzi się z greckiego
wyrazu syn-ballein co znaczy: rzucać razem, łączyć, tworzyć
jedno. W starożytnej Grecji symbollon był to przedmiot, np.
kamień, który łamano na pół, a następnie dawano komuś kto wyjeżdżał, by
móc zidentyfikować go po powrocie. Jeśli obie połowy (zabrana i
pozostawiona w wiosce) pasowały do siebie, było to potwierdzenie
autentyczności osoby. Symbol to znak o szczególnej wartości.
Dzięki nim identyfikujemy to, co "chcą" nam one przekazać. Symbole nie
są tak jednoznaczne jak znaki. Nie ma potrzeby ich wyjaśniania do końca.
Poza tym symbol nie tylko oznacza inną rzeczywistość, ale sam w niej
uczestniczy; jest jej częścią. Każdy symbol jest znakiem, ale nie każdy
znak jest symbolem!
Liturgia to świat znaków
Liturgia jest przebogata w znaki-symbole.
Zostały one ustanowione albo przez samego Chrystusa albo przez Kościół.
Bóg działa za pośrednictwem znaków odbieranych zmysłami, gdyż inaczej
ciężko byłoby nam "poznać" Jego działanie. Dlatego też znakiem jest głos
kapłana i sam kapłan, znakiem są odpowiedzi ludu i sam lud, znakiem jest
obmycie rąk kapłana i sama woda, wino i chleb, ogień i dym kadzidła,
kolory i formy. W liturgii prawie wszystko jest znakiem-symbolem. Słowa
pozwalają doprecyzować i lepiej zrozumieć znaczenie znaku-symbolu.
"Wreszcie widzialne znaki, jakimi
posługuje się święta liturgia na oznaczenie niewidzialnych
rzeczywistości Bożych, zostały wybrane przez Chrystusa lub przez
Kościół"
Znaki i symbole liturgiczne to słowa
celebransa i ludu, paramenty, kolory szat, przedmioty liturgiczne,
postawy i gesty. Szczególnymi znakami liturgicznymi, najskuteczniej
działającymi w naszym życiu są sakramenty święte. Są to znaki skuteczne:
które sprawiają to, co oznaczają. Poznanie znaczenia symboli i znaków
liturgicznych jest warunkiem świadomego i czynnego udziału w liturgii;
jest konieczne, by zrozumieć jej sens i otworzyć się na działanie Boga w
liturgii.
"Obrzędy niech odznaczają się
szlachetną prostotą, niech będą krótkie i jasne, wolne od niepotrzebnych
powtórzeń i dostosowane do pojętności wiernych, tak, aby na ogół nie
wymagały wielu objaśnień"
|
Strona główna
